Alireza Taghaboni

میان نویسندگان و متفکرینی که هر کسی در طول مسیر زندگی فکری خود با آنها درگیر می‌شود و می‌آموزد، چند نفری هستند که بر ذهن «ردپای زرینی» به جا می‌گذارند. در میان اینها، کوندرا برای من همواره در قله نشسته است، با طنزی در نگاه ومهارتی هوشمندانه در بیان، در کنار تک و توک هنرمندان و نویسندگان دیگر. قدرت تحلیلش که به لایه لایه پوست‌کندنِ واقعیت می‌ماند، برایم بسیار افق‌گشا بود که البته به شکل جادوگرانه‌ای با تخیل بی‌حد و حصرِ رویاگونه‌اش همزمان می‌شد و

« یکی‌شدن» میلی‌ست که اثر در مسیرش تنش‌های درونی خود را آشکار میکند، و از آنجا که «غایت میل، میل‌ورزیدن است» و نه ارضای میل. دو موجود برای رسیدن به مرز یگانه شدن، تلاش میکنند، حرکت میکنند و میرقصند و البته همزمان بر هم می‌آشوبند.

ایده دو موجود یکی‌ناپذیر و جدا‌ناپذیر، در نسل‌های مختلفی از پروژه‌های دفتر ما دنبال شده، جوری که بدون دیگری ناقص هستی و به میل به یکی‌شدنت هم از اساس امکان‌ناپذیر است.

وقتی شبانه بادها از شش جهت به سوی تو می‌آیند .... چيز نهفته‌ئی‌ت می‌‌آموزد: چيزی كه ای بسا می‌دانسته‌ئی، چيزی كه بی‌گمان به زمان‌های دور دست می‌دانسته‌ای

این همزمانی چیز غریب و چیز آشنا، این بهت‌زدگی و نابهنگامی فضای جدید و همینطور آشنایی‌های مرموزش، موضوعی‌ست که خیلی وقت‌ها به آن فکر می‌کنم.

در دژاوو همواره یک بستگی مبهم و شکننده به گذشته وجود دارد که حتی به وجود آن هم شک داری، اطمینان نداری که از خیالبافی توست یا مساله‌ی آشنایی واقعا وجود دارد، نمیفهمی که چه چیزش به چه چیزی شبیه است، حدس‌هایی می‌زنی اما هیچکدام قطعیتی ندارد، انگار که رویا دیده‌ای.

شوک قرارگیری در فضایی که غریبه‌ست به همراه به‌یادآوردنی عقیم، تخیل را تحریک می‌کند، تفسیر را امکان‌پذیر کرده و تو را به جایی بین چیزهای مختلف یا حتی متضاد می‌کشاند.

اگر خاطره رابطه‌ای مستقیم، نقطه‌ای و اسلایدی با اتفاقی یا چیزی در گذشته دارد، دژاوو ارتباطش غیرمستقیم و در لفافه است، به چیزی اشاره می‌کند اما مشخص نمیکند که آن موضوع چیست و طیف گسترده‌ای از احتمالات را شامل می‌شود. دژاوو اختلالی در بیاد آوردن است، هسته مرکزی‌اش فراموشی‌است تا حافظه، و همین باعث می‌شود تا بیشتر طرح سوال کند: آیا به خواب دیده‌ام؟ آیا شبیه فلان جایی‌ست که در بچگی دیده‌ام یا کسی در موردش چیزی به من گفته و تصورش کرده‌ام؟ یا صحنه‌ای در فیلمی یا تصویری بوده که در جایی دیده‌ام؟

دژاوو برعکس خاطره نقش تخیل را پررنگ می‌کند و بجای رسیدن به نقطه‌ای مشخص در گذشته باعث می‌شود تا خیال لینک در لینک ادامه پیدا کند و بی‌نهایت امکان برای ادامه و گسترش داشته باشد. اگر ارجاع به خاطره، محدود کننده و تمام کننده است، دژاوو سوت شروع بازی‌ست.